Badania tarczycy

Tarczyca jest narządem odpowiedzialnym za produkcję szeregu hormonów odgrywających istotną rolę m.in. w procesach metabolicznych organizmu czy regulacji gospodarki wapniowo-fosforanowej. Na badania tarczycy szczególną uwagę powinny zwrócić kobiety.

TSH – hormon tyreotropowy stymulujący tarczycę

Rola: odpowiedzialny jest m.in. za wchłanianie jodu oraz regulację biosyntezy i wydzielania hormonów tarczycy.
Wskazania do oznaczania:

• podejrzenie niedoczynności tarczycy
• podejrzenie nadczynności tarczycy
• wole obojętne
• monitorowanie leczenia

Badania tarczycy – sprawdź, jakie są objawy zaburzonej pracy tego gruczołu
Niedoczynność tarczycy

• wzrost masy ciała
• osłabienie
• senność
• zaparcia
• nadwrażliwość na zimno
• bradykardia
• obrzęki twarzy i dłoni

Nadczynność tarczycy

• spadek masy ciała
• bezsenność
• biegunki
• nietolerancja ciepła
• nadmierna potliwość
• tachykardia

Wartości podwyższone TSH mogą wskazywać na:

• pierwotna niedoczynność tarczycy
• wtórna nadczynność tarczycy (rzadko)

Wartości obniżone TSH mogą wskazywać na:

• pierwotna nadczynność tarczycy
• wtórna niedoczynność tarczycy

Badania tarczycy – poszczególne frakcje

fT3- frakcja wolna trójjodotyroniny oraz fT4 – frakcja wolna tyroksyny

Rola: wydzielanie trójjodotyroniny i tyroksyny do krwi pobudzane jest przez TSH. Tylko frakcje wolne, niezwiązane z białkami wykazują działanie biologiczne, dlatego ich oznaczanie zastępuje zwykle oznaczenie T3 i T4

Wskazania do oznaczania:
Podobnie jak w przypadku TSH, wskazaniem jest nieprawidłowa funkcja tarczycy. Ponadto oznaczanie FT4 służy monitorowaniu leczenia substytucyjnego i tyreostatycznego w fazie początkowej (przed zmianą stężenia TSH).

Wartości podwyższone :

• pierwotna i wtórna nadczynność tarczycy

Wartości obniżone:

• pierwotna i wtórna niedoczynność tarczycy

Zaleca się oznaczanie fT4 równolegle z TSH.

Uwaga: zmiany stężeń parametrów pojawić się mogą również w chorobach niezwiązanych z tarczycą!

Przeciwciała przeciwtarczycowe

W przebiegu licznych schorzeń tarczycy stwierdzić można obecność przeciwciał przeciwtarczycowych.
Ich oznaczanie jest istotne dla różnicowania i wyboru odpowiedniej metody leczenia.

TG – Tyreoglobulina

Jest glikoproteiną wytwarzaną tarczycy. W warunkach prawidłowych uwalniania jest do krwi w ilościach śladowych.

Wskazanie:

• podejrzenie procesu nowotworowego tarczycy
• kontrola progresji/remisji nowotworu

Tyreoglobulina spełnia zatem rolę markera raka tarczycy.

Uwaga: Wzrost stężenia tyreoglobuliny obserwować można również w zapaleniach czy nadczynności tarczycy!

Badania tarczycy (wyniki) należy interpretować zawsze w powiązaniu z obrazem klinicznym pamiętając, że brak objawów lub objawy niespecyficzne nie wykluczają danego zaburzenia.

Wpis przygotowany na podstawie:
1) Aldona Dembińska-Kieć, Jerzy W.Naskalski. Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej.Urban & Parner. Wroacław 2010
2) Mirosława Pietruczuk,Anna Bartoszko-Tyczkowska. Diagnostyka laboratoryjna Poradnik kliniczny.Urban & Partner., Wrocław 2013
3) Franciszek Kokot Stefan Kokot. Badania laboratoryjne zakres norm i interpretacja. Wydawnictwo lekarskie PZWL, Warszawa 2004
4) Diagnostyka laboratoryjna Journal of Laboratory Diagnostics. Fundacja Rozwoju Diagnostyki Laboratoryjnej, Kraków 2010-2013