Skip to main content

W sklepach coraz cz─Ö┼Ťciej mo┼╝emy kupi─ç mleko bez laktozy, ser bez laktozy, mas┼éo bez laktozy. Mleko, jogurty i inne wyroby mleczne z laktoz─ů nie stanowi─ů ┼╝adnego zagro┼╝enia dla os├│b zdrowych, ale s─ů niewskazane u os├│b z nietolerancj─ů laktozy. Co to jest laktoza? Czym jest nietolerancja laktozy i jak j─ů zdiagnozowa─ç?

Produkty mleczne przy nietolerancji laktozy

Co to jest laktoza?

Laktoza to dwucukier wyst─Öpuj─ůcy w produktach mlecznych. Osoby zdrowe nie maj─ů problemu z jego trawieniem, natomiast u os├│b z nietolerancj─ů laktozy po spo┼╝yciu mleka lub jego przetwor├│w pojawiaj─ů si─Ö dolegliwo┼Ťci ze strony uk┼éadu trawienia.

Co to jest nietolerancja pokarmowa?

Nietolerancja pokarmowa to nadwra┼╝liwo┼Ť─ç na sk┼éadnik pokarmowy, kt├│ry jest tolerowany przez innych ludzi. Mo┼╝e si─Ö pojawi─ç zar├│wno u dzieci jak i u os├│b doros┼éych. Nietolerancja pokarmowa cz─Östo jest mylona z alergi─ů pokarmow─ů. Alergia pokarmowa mo┼╝e bezpo┼Ťrednio zagra┼╝a─ç naszemu ┼╝yciu ÔÇô mo┼╝e spowodowa─ç wstrz─ůs anafilaktyczny, kt├│ry mo┼╝e by─ç ┼Ťmiertelny. Nietolerancja powoduje za┼Ť chwilowe dolegliwo┼Ťci zwykle ze strony uk┼éadu pokarmowego. Nieleczona nietolerancja pokarmowa mo┼╝e jednak powodowa─ç r├│┼╝ne problemy zdrowotne, takie jak zaburzenia pracy uk┼éadu odporno┼Ťciowego i niska odporno┼Ťci organizmu.

Laktoza i laktaza

Spo┼╝yta laktoza jest rozk┼éadana w jelicie cienkim przez enzym trawienny o nazwie laktaza. To w jelicie cienkim laktoza jest rozbijana na mniejsze cz─ůsteczki, kt├│re mog─ů przedosta─ç si─Ö do krwioobiegu. Tak to dzia┼éa u os├│b zdrowych. Je┼Ťli laktazy w jelicie cienkim jest za ma┼éo to nie rozbita laktoza przechodzi dalej, do jelita grubego, gdzie bakterie jelitowe pr├│buj─ů sobie z ni─ů poradzi─ç rozk┼éadaj─ůc j─ů na kwas mlekowy, dwutlenek w─Ögla, wod├│r, metan i wodorotlenki ÔÇô st─ůd wzd─Öcia i gazy. W produktach spo┼╝ywczych bez laktozy, laktoza zosta┼éa rozbita na dwa cukry proste┬áglukoz─Ö i┬ágalaktoz─Ö, kt├│re zostan─ů bez problemu strawione przez osoby z nietolerancj─ů laktozy.

Objawy nietolerancji laktozy

Sygna┼éem, ┼╝e nasz organizm nie toleruje laktozy mog─ů by─ç pojawiaj─ůce si─Ö po spo┼╝yciu mleka i jego przetwor├│w. Wzd─Öcia, gazy, nudno┼Ťci, b├│le brzucha, kolka, uczucie pe┼éno┼Ťci lub przelewania w jelitach, biegunki nie powinny towarzyszy─ç piciu mleka.

Objawy nietolerancji laktozy

Przyczyny nietolerancji laktozy

Najwi─Öcej laktazy mamy we wczesnym dzieci┼ästwie, czyli wtedy gdy mleko matki jest naszym g┼é├│wnym pokarmem. Z czasem, gdy nasza dieta jest coraz bardziej r├│┼╝norodna poziom laktazy si─Ö obni┼╝a. Spadek poziomu laktazy zwi─ůzany z wiekiem to nietolerancja pierwotna (hipolaktazja), kt├│ra jest najcz─Östsz─ů przyczyn─ů nietolerancji laktozy. Jedynie oko┼éo 10% pacjent├│w z hipolaktazj─ů ma jakiekolwiek objawy gastryczne. Poziom laktazy zaczyna spada─ç ok. 2. roku ┼╝ycia, dlatego gdy dziecko nie chce pi─ç mleka, skar┼╝y si─Ö na b├│le brzucha warto sprawdzi─ç czy to nietolerancja laktozy jest tego przyczyn─ů. Najcz─Ö┼Ťciej jednak objawy nietolerancji obserwujemy u nastolatk├│w i m┼éodych doros┼éych. W Polsce nawet 4 na 10 doros┼éych mo┼╝e nie tolerowa─ç laktozy.

Wt├│rna nietolerancja laktozy, powstaje w wyniku uszkodzenia kosmk├│w jelitowych i jest cz─Östo rozpoznawana u pacjent├│w z niedawno zdiagnozowan─ů┬áceliaki─ů u chorych, kt├│rzy┬ánie przestrzegaj─ů diety bezglutenowej. Uszkodzone kosmki jelitowe nie produkuj─ů laktazy st─ůd nietolerancja. Dodatkowo wyst─Öpuj─ů wtedy problemy z wch┼éanianiem pokarm├│w z jelit. Przy stosowaniu diety bezglutenowej w celiakii po oko┼éo 2-3 miesi─ůcach kosmki jelitowe ulegaj─ů odnowieniu i mo┼╝na zn├│w spo┼╝ywa─ç nabia┼é. Przy chorobach wp┼éywaj─ůcych na kosmki jelitowe oraz ca┼é─ů b┼éon─Ö ┼Ťluzow─ů jelit takich jak: Choroba Le┼Ťniewskiego-Crohna, paso┼╝yty, mukowiscydoza oraz r├│┼╝nego rodzaju zapalenia r├│wnie┼╝ mo┼╝e wyst─ůpi─ç nietolerancja laktozy.

Genetycznie uwarunkowany brak aktywno┼Ťci laktazy wskutek mutacji genu LCT (alaktazja), wyst─Öpuje bardzo rzadko i rozpoznawany jest u noworodk├│w w pierwszych dniach ┼╝ycia. Tylko ten rodzaj nietolerancji oznacza bezwzgl─Ödn─ů i ca┼ékowit─ů rezygnacj─Ö z nabia┼éu i produkt├│w┬ámlecznych.

Kt├│re produkty bez laktozy warto kupi─ç?

Najwi─Öcej laktozy maj─ů mleko, ┼Ťmietana, serek typu wiejskiego, jogurty i kefiry oraz lody. Po te produkty w wersji bez laktozy powinny si─Öga─ç osoby w nietolerancj─ů. ┼Üladowe ilo┼Ťci laktozy znajdziemy w serach ┼╝├│┼étych typu feta czy mozzarelli (chyba, ┼╝e sk┼éadzie maj─ů mleko w proszku, dlatego zwracaj uwag─Ö na sk┼éad produktu). Produkty fermentowane takie jak jogurt, kefir czy ma┼Ťlanka maj─ů sporo laktozy, ale bakterie fermentacyjne ju┼╝ j─ů cz─Ö┼Ťciowo roz┼éo┼╝y┼éy. Po ich zjedzeniu dolegliwo┼Ťci nie s─ů tak nasilone jak po takiej samej ilo┼Ťci mleka.

Osoby z nietolerancj─ů laktozy musz─ů uwa┼╝a─ç na ┼╝ywno┼Ť─ç przetworzon─ů, kt├│rej sk┼éadnikiem mo┼╝e by─ç mleko w proszku albo serwatka. Lepiej zrezygnowa─ç z da┼ä gotowych, da┼ä w proszku, sos├│w, krem├│w, past kanapkowych, s┼éodyczy, gotowych deser├│w, ciastek oraz przetwor├│w mi─Ösne jak pasztety czy par├│wki. Czytanie etykiet ze sk┼éadem produktu pomo┼╝e unika─ç laktozy w produktach spo┼╝ywczych.

Czy laktoza szkodzi osobom zdrowym?

NIE. Zdrowym osobom laktoza nie szkodzi. Unikanie laktozy przez osoby zdrowe mo┼╝e doprowadzi─ç do obni┼╝enia produkcji laktazy i doÔÇŽnietolerancji laktozy. Laktoza wspomaga wch┼éanianie wapnia z produkt├│w mlecznych. Produkty bez laktozy maj─ů te┼╝ wy┼╝szy indeks glikemiczny, szybciej b─Ödziemy po nich g┼éodni. Nie eliminujmy laktozy z diety na wszelki wypadek, bo mo┼╝emy sobie zaszkodzi─ç.

Jakie badania na nietolerancj─Ö laktozy?

Badanie przyczyn nietolerancji laktozy to przede wszystkim wywiad lekarski oraz wodorowy test oddechowy. Zdarza si─Ö jednak, ┼╝e pacjent pomimo negatywnego wyniku testu oddechowego cierpi na nietolerancj─Ö laktozy. Wtedy przeprowadzamy badanie pH pr├│bki ka┼éu (przy nietolerancji laktozy pH mo┼╝e by─ç obni┼╝one) i doustne testy tolerancji laktozy. Rzadko, ze wzgl─Ödu na konieczno┼Ť─ç biopsji, przeprowadza si─Ö bezpo┼Ťrednie badanie aktywno┼Ťci laktazy w bioptacie b┼éony ┼Ťluzowej jelita.

Te┬ábadania nie┬ápozwalaj─ů jednak na okre┼Ťlenie czy pod┼éo┼╝e nietolerancji jest pierwotne czy┬áwt├│rne. Na takie r├│┼╝nicowanie pozwalaj─ů badania genetyczne. Pozwalaj─ů one tak┼╝e okre┼Ťli─ç┬ápredyspozycje genetyczn─ů do nietolerancji u┬áos├│b spokrewnionych.

W praktyce lekarskiej przy pocz─ůtkowej diagnostyce cz─Östo stosuje si─Ö test eliminacji laktozy z diety. Ocenia si─Ö wtedy, czy objawy nietolerancji min─ů po 2 tygodniach stosowania diety. Dalej wykonuje si─Ö test prowokacji (dodaj─ůc ponownie laktoz─Ö do diety) w wyniku kt├│rego spodziewamy si─Ö nawrot├│w objaw├│w nietolerancji. Dalej stosuje si─Ö pozosta┼ée testy potwierdzenia i testy pomocnicze.

Test oddechowy na nietolerancj─Ö laktozy

Na pocz─ůtku badania pacjent bierze wdech i po 15 sekundach wydycha powietrze do prob├│wki. Diagnosta bada sk┼éad wydychanego powietrza. Nast─Öpnie pacjent spo┼╝ywa laktoz─Ö i po kilkunastu minutach zn├│w wydycha powietrze do prob├│wki. Diagnosta musi kilkukrotnie zmierzy ilo┼Ť─ç wodoru w wydychanym przez pacjenta powietrzu, dlatego ca┼ée badanie trwa do 3 godzin. W procesie fermentacji niestrawionej laktozy w jelicie grubym powstaje wod├│r. Wod├│r przez ┼Ťciany jelita grubego przedostaje si─Ö do krwi, a w wraz z krwi─ů do p┼éuc. Z p┼éuc wod├│r jest wydychamy razem z powietrzem. W ten spos├│b mo┼╝na stwierdzi─ç nietolerancj─Ö laktozy w te┼Ťcie oddechowym ÔÇô podwy┼╝szona ilo┼Ť─ç wodoru w wydychanym powietrzu potwierdza nietolerancj─Ö laktozy.

┼╗ycie z nietolerancj─ů laktozy

Nietolerancji laktozy nie wolno lekcewa┼╝y─ç.

Cz─Öste biegunki mog─ů prowadzi─ç do niedo┼╝ywienia, natomiast ca┼ékowita rezygnacja z produkt├│w pochodzenia mlecznego mo┼╝e prowadzi─ç do odwapnienia ko┼Ťci i w konsekwencji do osteoporozy. Inne mo┼╝liwe powik┼éania to zesp├│┼é jelita dra┼╝liwego, egzema, astma, nawracaj─ůce zapalanie zatok, zaburzenia koncentracji. Dlatego przy potwierdzonej nietolerancji si─Ögajmy po produkty z obni┼╝on─ů zawarto┼Ťci─ů laktozy. W aptece mo┼╝na kupi─ç laktaz─Ö w tabletach ÔÇôtabletka przed posi┼ékiem pozwoli nam cieszy─ç si─Ö lodami czy shakiem bez ┼╝adnych dolegliwo┼Ťci ze strony uk┼éadu pokarmowego.

 

Pami─Ötaj: Je┼Ťli po spo┼╝yciu produkt├│w mlecznych czujesz si─Ö ┼║le powiedz o tym swojemu lekarzowi.

 

 

Czy ta strona była pomocna?

Kliknij na gwiazdki, aby oceni─ç!

Średnia ocena: 4.2 / 5. Liczba ocen: 56

B─ůd┼║ pierwsz─ů osob─ů, kt├│ra oceni t─ů stron─Ö.