17-hydroksy-kortykoidy (17-OHKS) w DZM (dobowej zbiórce moczu)

Znaczenie badania

17-hydroksy-kortykoidy są produktami przemian glikokortykosteroidów, przede wszystkim kortyzolu. Ich wydalanie z moczem odzwierciedla całkowitą produkcję tych hormonów w organizmie w ciągu doby.

Badanie może być pomocne w:

• ocenie czynności kory nadnerczy,
• diagnostyce zespołu Cushinga,
• diagnostyce zaburzeń wydzielania kortyzolu,
• monitorowaniu wybranych chorób endokrynologicznych,
• ocenie skuteczności leczenia niektórych schorzeń nadnerczy.

Zastosowanie dobowej zbiórki moczu (DZM) pozwala uwzględnić naturalne dobowe wahania wydzielania kortyzolu, dzięki czemu wynik lepiej odzwierciedla jego całkowitą produkcję.

Kiedy warto wykonać badanie?

Badanie 17-OHKS w DZM może zostać zlecone przez lekarza w przypadku podejrzenia zaburzeń hormonalnych związanych z funkcjonowaniem nadnerczy.

Wskazaniami do wykonania badania są:

• podejrzenie zespołu Cushinga,
• podejrzenie nadczynności kory nadnerczy,
• diagnostyka niedoczynności nadnerczy,
• przewlekłe zmęczenie i osłabienie,
• nieuzasadniony przyrost masy ciała,
• nadciśnienie tętnicze o niejasnej przyczynie,
• zaburzenia metaboliczne mogące mieć podłoże hormonalne,
• monitorowanie leczenia chorób nadnerczy.

Badanie jest obecnie najczęściej wykorzystywane jako element szerszej diagnostyki endokrynologicznej.

Jak przygotować się do badania?

Badanie wymaga prawidłowego przeprowadzenia dobowej zbiórki moczu.

Zasady zbiórki:

• pierwszą poranną porcję moczu należy oddać do toalety,
• od tego momentu przez kolejne 24 godziny należy zbierać cały oddawany mocz do przygotowanego pojemnika,
• następnego dnia należy dołączyć pierwszą poranną porcję moczu,
• podczas zbiórki mocz powinien być przechowywany zgodnie z zaleceniami laboratorium,
• po zakończeniu zbiórki próbkę należy dostarczyć do laboratorium według otrzymanych instrukcji.

Przed badaniem warto poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach, ponieważ niektóre preparaty mogą wpływać na metabolizm hormonów steroidowych i uzyskany wynik.

Odchylenie od wartości referencyjnych

Podwyższone wydalanie 17-hydroksy-kortykoidów może świadczyć o zwiększonej produkcji kortyzolu przez organizm. Wyniki takie obserwuje się między innymi w:

zespole Cushinga,

• nadczynności kory nadnerczy,
• niektórych nowotworach produkujących hormony,
• przewlekłym stresie.

Obniżone wartości mogą występować w przypadku:

• niedoczynności kory nadnerczy,
• choroby Addisona,
• zaburzeń funkcjonowania przysadki mózgowej,
• zmniejszonej produkcji glikokortykosteroidów.

Interpretacja wyniku wymaga uwzględnienia objawów klinicznych, stosowanych leków oraz wyników innych badań hormonalnych. Ostateczna ocena powinna być dokonana przez lekarza prowadzącego.